AB Vize Muafiyeti Sonrası Vanuatu Pasaportu: Ne Değişti, Ne Hâlâ İşe Yarıyor

Bana Vanuatu sorulduğunda ilk soru neredeyse her zaman aynı oluyor: “Avrupa’ya hâlâ vizesiz gidebilir miyim?” Kısa cevap hayır. Uzun cevap daha faydalı, çünkü vizesiz Avrupa’nın kaybı pasaportu anlamsız kılmadı, ne işe yaradığını değiştirdi.

Bu yazıda neler olduğunu sırasıyla ve AB ile Birleşik Krallık’ın kendi verdiği tarihlerle anlatıyor, ardından bunun pasaportu zaten taşıyanlar ve hâlâ karar verecek olanlar için ne anlama geldiğini açıklıyorum.

AB neden harekete geçti

AB ile Vanuatu arasındaki vize muafiyeti anlaşması 28 Mayıs 2015’ten itibaren uygulanıyordu ve herhangi bir 180 günlük dönemde 90 güne kadar kalışa izin veriyordu. Vanuatu da 25 Mayıs 2015’ten itibaren yatırımcılara yönelik vatandaşlık programları yürütüyordu. AB Konseyi, bu programların normalde Schengen vizesine ihtiyaç duyacak kişilerin yatırım karşılığında Vanuatu vatandaşlığı ve onunla birlikte AB’ye vizesiz giriş elde etmesine imkân verdiğini açıkça söyledi. Aralık 2024 kararında sonucu AB için güvenlik ve göç riski olarak tanımladı.

Komisyon 2022’de Vanuatu ile diyalog başlattı. Konsey’e göre endişeler giderilmedi ve AB adım adım tam vize zorunluluğuna geçti.

Adım adım kronoloji

Tarih	Ne oldu	Kaynak
3 Mart 2022	AB, 25 Mayıs 2015’ten itibaren düzenlenen Vanuatu pasaportları için muafiyeti kısmen askıya aldı	AB Konseyi
4 Mayıs 2022	Kısmi askıya alma dokuz ay süreyle uygulanmaya başladı	AB Konseyi
4 Şubat 2023	Tüm Vanuatu vatandaşları için muafiyet tamamen askıya alındı	AB Konseyi
19 Temmuz 2023	Birleşik Krallık, kısa bir geçiş süresiyle Vanuatu vatandaşlarına vize getirdi	GOV.UK
12 Aralık 2024	Konsey, Vanuatu’yu AB’nin vize istenen ülkeler listesine taşımaya karar verdi	AB Konseyi
3 Şubat 2025	AB Tüzüğü 2025/11 yürürlükte: Vanuatu vize listesinde	EUR-Lex

Değişikliği kalıcı kılan son iki adım. Bir anlaşmanın askıya alınması teorik olarak kaldırılabilir. Bir ülkenin vize listesine taşınması ise AB vize tüzüğünün kendisi değiştirilerek yapılıyor. Bu yüzden hızlı bir geri dönüş beklemiyorum ve kimseye buna göre plan yapmasını önermiyorum.

Pasaportunuz zaten varsa bu ne anlama geliyor

Vatandaşlığınız etkilenmiyor. AB, Vanuatu vatandaşları için vize rejimini değiştirdi; pasaportları ya da vatandaşlığı iptal etmedi. Uygulamada:

• Kısa seyahatler için, gideceğiniz ülkenin konsolosluğuna olağan şekilde başvurarak Schengen vizesi almanız gerekiyor.
• Birleşik Krallık’a gitmeden önce ziyaretçi vizesi gerekiyor.
• Vizesiz giriş sağlayan başka bir pasaportunuz varsa onunla seyahat etmeye devam edebilirsiniz.
• Eski pasaportlar, güncel 10 yıllık biyometrik pasaportla değiştirilebiliyor.

Biri size Vanuatu pasaportunun hâlâ vizesiz Schengen açtığını söylüyorsa Şubat 2023’ten beri geçerliliğini yitirmiş bilgiyle konuşuyordur.

Pasaportun hâlâ güçlü olduğu yerler

2023’ten sonra Vanuatu’yu seçen aileler, Avrupa seyahatini nadiren asıl neden olarak gösterdi. Gerçekte duyduğum nedenler şunlar:

Hız. Eksiksiz başvurudan pasaporta yaklaşık iki ila üç ay. Belirli bir tarihe kadar ikinci bir belgeye ihtiyacı olan bir aile için piyasada karşılaştırılabilir bir şey yok.

Taşınma yok, süreç uzaktan. Biyometri birkaç şehirden birinde şahsen veriliyor, yemin görüntülü görüşmeyle ediliyor. Kimsenin Port Vila’ya uçması gerekmiyor.

Asya ve Pasifik. Pasaport Hong Kong’a 90 gün, Singapur ve Malezya’ya 30 gün vizesiz giriş sağlıyor; buna Pasifik’in büyük bölümü ile Karayipler ve Latin Amerika’nın önemli bir kısmı ekleniyor. İşi Asya merkezleri üzerinden yürüyenler için bu, Avrupa’dan daha önemli. Ülkeleri Vanuatu vatandaşları için vizesiz ülkeler yazımda listeliyorum.

Aile için bir yedek. Daha sonra doğacak çocuklara geçebilen, hiçbir yerde yaşama zorunluluğu getirmeyen ikinci bir vatandaşlık.

Avrupa’ya pasaportla değil, oturum izniyle

Asıl hedefi Avrupa’da yaşamak ya da oraya serbestçe seyahat etmek olan ailelere iki soruyu birbirinden ayırmalarını öneriyorum. Pasaport ikinci vatandaşlık sorusunu yanıtlıyor. Avrupa’da oturum izni ise Avrupa sorusunu.

Bir Schengen ülkesinde oturum izni, sahibine orada yaşama ve Schengen bölgesinde kısa süreli dolaşma imkânı veriyor. Vanuatu ile birlikte en sık gördüğüm rota Yunanistan, çünkü golden visa programı gayrimenkule dayanıyor ve ülkede yaşamayı şart koşmuyor. BRIDGES bu kombinasyonu Vanuatu vatandaşları için Yunanistan oturumu sayfasında anlatıyor. Hangi ülkeyi seçerseniz seçin, iki takvimi en baştan birlikte planlayın; oturum başvurusu, vatandaşlık dosyası için zaten toplayacağınız belgeleri de isteyecek.

Vizesiz seyahat ile oturum arasındaki farkı tekrar vurgulamakta fayda var. Vizesiz giriş kısa seyahatlerle ilgilidir. Oturum ise bir yerde yaşama hakkıyla ilgilidir. Danışmanlık verdiğim ailelerin çoğunun aslında ihtiyacı ikincisi ve AB dışındaki hiçbir pasaport bunu otomatik olarak sağlamıyor.

Neler değişmedi

• Program çalışmaya devam ediyor ve pasaportları hâlâ yaklaşık iki ila üç ayda veriyor.
• Çifte vatandaşlık hâlâ tanınıyor.
• Vanuatu’da yaşama şartı hâlâ yok.
• Asya, Pasifik, Karayipler ile Latin Amerika ve Afrika’nın büyük bölümündeki vizesiz giriş AB kararına bağlı değildi.

En sık sorulan sorular

AB vize muafiyetini geri getirir mi? Bunu tahmin edemem; söz veren biri sadece tahmin yürütüyordur. Geri dönüş için AB düzeyinde yeni bir hukuki karar gerekir. Vize zorunluluğunun süreceğini varsayarak plan yapmanızı öneriyorum.

Birleşik Krallık kararı tüm Vanuatu vatandaşlarını kapsıyor mu? Evet. Yalnızca yatırımla vatandaşlık alanları değil, tüm Vanuatu vatandaşlarını kapsıyor.

Vanuatu pasaportu Schengen vize başvurusunda sorun yaratır mı? Normal bir vize başvurusudur. Önemli olan olağan kanıtlar: seyahat amacı, maddi imkânlar, bağlar ve seyahat geçmişi.

Yine de başvurmalı mıyım? Hedefinize bağlı. Asıl amaç vizesiz Schengen ise hayır. Hız, aile için yedek ve Asya’ya iyi erişim istiyorsanız program hâlâ tam olarak bunu sunuyor.